lazerine-dermatologija
کاربرد لیزر در پوست، مو و زیبایی (Dermatology & Aesthetic)
اشتراک گذاری در facebook
اشتراک گذاری در google
اشتراک گذاری در twitter
اشتراک گذاری در linkedin

از سال 1960 که لیزر برای اولین بار توسط دکتر لئون گلدمن در پزشکی مورد استفاده قرار گرفت، تاکنون لیزر نقش به سزایی در زمینه پوست و مو (dermatology) و زیبایی شناسی (Aesthetics) داشته است تا جایی که، در قرن 21 پزشکان و جراحان به راحتی توانسته‎اند انواع جراحی‎های زیبایی پوست، درمان ضایعات عروقی و پیگمانته، ماه گرفتگی، رگ‎های واریس، خالکوبی، لایه برداری، جوان سازی پوست، درمان چین و چروک صورت، اسکار و آکنه، پیوند مو و … را بدون خونریزی و به طور سرپایی انجام دهند.

به طور کلی، پوست از سه بخش اصلی اپیدرم، درم و لایه زیر جلد تشکیل شده است. دو لایه خارجی یعنی اپیدرم و درم با هم جلد را تشکیل می دهند.

اپیدرم شامل کراتوسیت و ملانوسیت است که کراتین و ملانین تولید می کنند و این دو، از جمله پروتئین های مهم محافظت از پوست هستند. درم، از یک مخلوط نیمه جامد مشتمل از فیبرهای کلاژنی، آب و نوعی ژل خیلی چسبنده موسوم به ماده زمینه تشکیل شده است. عروق خونی، اعصاب و گیرنده ها در لایه زیر جلدی و درم واقع هستند.



آناتومی و ساختار پوست و مو

مکانیسم اصلی اثر لیزر بر مبنای تئوری فتوترمولیز انتخابی (Selective Photothermolysis) و بر پایه جذب انتخابی نور توسط مولکول‌های بافتی هدف است. با انتخاب مناسب نوع لیزر، اثرات مختلفی از جمله تحریک بیولوژیک، گرم شدن، داغ شدن و نهایتاً تخریب بعضی مولکول‌های حساس بافتی ایجاد می‌شود در حالی که، آسیب چندانی به بافت‎های مجاور وارد نخواهد شد.

کروموفورها

در ضایعات پوستی، مولکول جاذب در بافت می‎ تواند هموگلوبین، ملانین، کلاژن یا آب باشد که به آنها “کروموفور” گفته می‎ شود. انرژی هر لیزری بسته به طول موج منحصر به فرد خود در نوع خاصی از کروموفور جذب می ‎شود که در قسمت طیف جذبی توضیح داده شده است. در مواردی که ماده هدف آب داخل و خارج سلولی است، آب با جذب نور لیزر تبخیر می‎شود و سلول‌ با از دست ‌دادن‌ رطوبت‌ خود از بین‌ می‎‌رود.

لیزرهایی که در این زمینه مورد استفاده قرار می ‎گیرند می‎توانند موج پوسته (Continuous wave) یا پالسی باشند. لیزرهای کیو سوئیچ (Q-switch) یکی از انواع لیزرهای پالسی محسوب می‎شوند.

قابلیت اصلی لیزر در مواردی است که هیچ روش درمانی مشابهی وجود ندارد. همچنین، رقیب سر سخت بسیاری از روش‎های متداول بوده و در برخی موارد هم به عنوان ابزار یاری‎گر (assisted) و مکمل سایر روش‌های درمانی رایج به کار می‎رود.

کاربرد لیزر در درمان بیماری‎های پوست و زیبایی

  • درمان ضایعات عروقی (ماه گرفتگی، رگ‎های واریس، لک‎های قرمز عروقی و خال‎های عروقی)
  • درمان ضایعات رنگی و پیگمانته (خال‎های رنگی پوست و لکه‎های تیره پوستی مانند ماه گرفتگی آبی و یا قهوه‎ای و خالکوبی‎های آبی، سیاه و گاهی قرمز)
  • کاهش موهای زائد و نا خواسته
  • لایه برداری، جوان سازی پوست، درمان چین و چروک صورت، لیفت
  • دیگر بیماری‎های پوستی از قبیل زگیل (wert)، استریا، ترمیم زخم‎ها، اسکار آکنه و …

لازم به ذکر است که با وجود اثر بخشی بالای روش‎های لیزری، درمان‎ها و روش‎های غیر لیزری و ارزان‎تر نیز وجود دارند. به استثنای مواردی که تنها روش درمانی لیزر است، توصیه می‎شود از دیگر روش‎های متداول استفاده شود و در صورت عدم موفقیت سایر روش‎ها، از لیزر استفاده شود.

به هر حال، با توجه به تنوع بیماری‌های‌ پوستی، انتخاب روش درمانی مناسب باید توسط پزشک متخصص تعیین شود. متخصص پوست، پس از انجام معاینات دقیق و تشخیص نوع ضایعه با توجه به شکل و رنگ ضایعه و در صورت نیاز بررسی ساختمان سلولی به کمک آزمایشات بافت شناسی، در مورد لزوم انجام لیزر درمانی تصمیم‎گیری می‎کند. همچنین، باید نگاه ما به این علم نو پا و جدید واقع گرا بوده و انتظارات غیر واقعی نداشته باشیم.

به طور کلی، درمان‎های لیزری پر هزینه بوده و برای دست‎یابی به نتیجه مطلوب معمولاً به چند جلسه درمان نیاز است. لذا، صبر و حوصله زیادی را می‎طلبد. توجه به این نکته ضروری است که استفاده از لیزر توسط افراد غیر متخصص منجر به عوارض جبران ناپذیری از جمله تغییر در رنگ پوست می‎شود.

در موارد زیر قبل از انجام لیزر درمانی با پزشک متخصص خود مشورت نمایید

  • اگر دارای اختلالات پوستی خاصی هستید
  • اگر در درمان بیماری فعلی خود از داروهای خاصی استفاده می‎کنید
  • اگر پوست شما فوق العاده حساس و مستعد به جا ماندن زخم (اِسکار) است
  • در شرایطی که در ناحیۀ درمان پیچ‌های فلزی دارید
  • اگر باردار یا شیرده هستید
  • اگر روی پوست خود زخم یا آسیب (تروما) دارید
  • خطر کم
  • اثر ضد التهابی و ضد درد
  • بهبود سریع
  • کاهش عوارض جانبی و ناخواسته
  • اثر بخشی زیاد و کارایی بالا
  • سرعت عمل بیشتر
  • درد و عوارض کمتر
  • آسیب کمتر به بافت های مجاور
  • بی نیازی به عمل جراحی
  • کاهش درد (بی حسی موضعی) و خونریزی
  • کاهش اسکار و سرعت التیام محل زخم
  • کاهش زمان عمل
  • کاهش دوران نقاهت و درمان
  • قابلیت استفاده در مواردی که هیچ روش درمانی مشابه و جایگزینی وجود ندارد
  • بالا رفتن حس اعتماد به نفس به ویژه در جوانان و بانوان

عوارض جانبی (side effects) لیزر بسته به نوع لیزر، نوع ضایعه و بیولوژی بدن هر شخصی متفاوت است و ممکن است برخی از آنها در یک مورد خاص اصلا دیده نشود اما، در یک نگاه کلی می توان موارد زیر را برشمرد:

  • درد موضعی (که با استفاده از کرم های بی حس کننده یا داروهای تزریقی قابل کنترل است)
  • تغییرات پیگمانی (تیرگی و یا روشنی رنگ پوست به صورت ایجاد لکه های سفید رنگ به ویژه در پوست های تیره و سبزه که طی‌ سه‌ تا شش‌ ماه‌ بهبود می‎‌یابد)
  • سوختگی سطحی پوست و ایجاد قرمزی در موضع (در مواردی مانند جوان سازی با لیزر CO2 ممکن است تا سه ماه ادامه یابد)
  • خارش و تورم (معمولاً سه‌ تا پنج‌ روز ادامه می‎یابد)
  • آکنه یا جوش
  • واکنش‎های افزایش حساسیتی
  • ایجاد تاول و دَلَمه (طی‌ یک‌ تا دو هفته‌ بهبود می‎یابد)
  • ایجاد عفونت باکتریایی و ویروسی (بسیار نادر است). لیزر می‎توان عامل محرکی برای بروز عفونت‌ها یا ویروس‌های نهفته باشد
  • ایجاد حالتی شبیه خون مردگی (معمولاً بلافاصله‌ بعد از عمل‌ پدید می ‌آید و طی‌ هفت‌ تا ده‌ روز محو می‌ شود)
  • افزایش رشد مو تیره در ناحیه مجاور محل درمان
  • هم افزیش و هم کاهش تعریق موضعی پس از درمان
  • آسیب چشمی در موارد عدم پوشش ناکافی چشم ها (پزشک باید از عینک های محافظ استفاده کند و در صورت نبود عینک اضافی، حداقل چشم بیمار را با گاز استریل و یا پنبه خیس بپوشاند)

بسیاری از این اثرات برگشت پذیر است اما در موارد نادری اثراتی مانند تغییرات رنگدانه ای پوست، ایجاد سوختگی های پوستی و ایجاد جوشگاه ها در مورد پوستهای بسیار تیره و برنزه اغلب غیر قابل بازگشت است. بنابراین، توصیه می شود لیزر حتما توسط پزشک متخصص و پس از معاینه صورت گیرد.

  • تراشیدن موهای موضع آسیب دیده (در صورت لزوم)
  • استفاده از کرم‎های بی‎حس کننده موضعی (در شرایطی که از لیزرهای پرتوان استفاده می‎شود)
  • پس از بی حس شدن موضع و قبل از به کارگیری لیزر، باید سطح پوست را از هر گونه مواد آرایشی و کرم‎های بی‎حسی پاک سازی کرد.
  • پاک سازی پوست با الکل به منظور حذف چربی و میکرو ارگانیسم‎های موجود در سطح موضع
  • استفاده از ژل‎ها و اسپری‎های خنک‌کننده در صورت لزوم
  • قبل از انجام لیزر نباید پوست را برنزه کرد؛ زیرا خشکی پوست، کار ترمیم را مختل می‌کند
  • مصرف بعضی داروها مانند روآکوتان باید قطع شود
  • انجام آزمایش های هورمونی یا سنوگرافی تخمدان در صورت صلاحدید پزشک متخصص
  • به کارگیری کرم‎های موضعی به منظور کاهش قرمزی و التهاب بلافاصله بعد از انجام لیزر (به تشخیص پزشک متخصص)
  • پرهیز از قراگیری در مقابل نور شدید آفتاب (2 تا 4 هفته قبل از لیزر تا چند هفته بعد از آن) و استعمال کرم های ضد آفتاب مناسب به منظور محافظت در برابر انرژی خورشید
  • استفاده از ماسک محافظ (در صورت لزوم)
  • استفاده از کرم‎های مرطوب کننده قوی به منظور جلوگیری از خشکی پوست
  • پس از لیزر کردن، مدت مشخصی شست‌وشو انجام نشود تا التهابات آن تسکین پیدا کنند
  • خنک‎سازی سطح پوست با قراردادن بسته‌های یخ و مالیدن ژل آلوئه‌ورا در محل درمان به منظور کاهش درد (با مشورت پزشک)
پزشکی پوست (درماتولوژی)

درمان ضایعات عروقی

اجزای اصلی تشکیل دهنده ضایعات عروقی (vascular lesions)، رگ های سرخرگی ـ سیاهرگی و لنفاوی هستند. این ضایعات یا از بدو تولد در فرد وجود

ادامه مطلب »
پزشکی پوست (درماتولوژی)

لیزر موهای زائد

روش های متداول برای رفع موهای زائد (Hair removal) شامل شیوه های قدیمی مانند تیغ، کرم های موبر، موم، وکس، اپیلاتور و الکترولیز و منابع

ادامه مطلب »